Karaciğer Yağlanması Diyeti Nasıl Yapılır? Yağlı Karaciğere İyi Gelen Besinler Nelerdir?
Lif, yağsız veya bitki bazlı protein ve sağlıklı yağlar açısından zengin, çok yönlü, besleyici bir diyetin uygulanması, karaciğer sağlığını iyileştirmenin, hastalığın oluşma ihtimalini azaltmanın ve kilo vermeyi sağlıklı bir şekilde gerçekleştirmenin en iyi yoludur.
Karaciğer Yağlanması Nedir?
Alkolden bağımsız karaciğer yağlanması (NAFLD), karaciğer hastalığının en yaygın nedenlerinden biridir. Aşırı yağın karaciğerde depolandığı bir durumdur.
NAFLD, obezite ve tip 2 diyabet gibi belirli koşullarla yaşayan kişilerde daha yaygındır ve alkolle ilişkili karaciğer hastalığının aksine NAFLD, aşırı alkol kullanımından kaynaklanmaz.
Karaciğer Yağlanması Nedenleri ve Belirtileri
NAFLD’nin iki türü şunlardır:
Alkolsüz yağlı karaciğer (NAFL), yağın karaciğerde iltihaplanma olmadan toplandığı, ancak karaciğerin genişlemesi ağrıya yol açabileceği gibi alkole bağlı olmayan steatohepatite (NASH) iltihaplanma da eşlik eder ve tedavi edilmezse ileriki aşamalarda siroz ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir.
Sağlıklı bir vücutta, karaciğerin fonksiyonları toksinleri uzaklaştırmak ve yeşilimsi sarı bir sıvı safra üreterek sindirilebilmeleri için yağları yağ asitlerine parçalamaktır.
Karaciğer Yağlanması Tedavisi Nedir?
Yağlı karaciğer karaciğerin dokularına zarar verir ve normal işlevlerini yerine getirmesini engeller, ancak yaşam tarzı değişiklikleri karaciğerin daha da kötüleşmesini önleyebilir.
NAFLD’li aşırı kilolu veya obez bireyler için ilk tedavi yöntemi, kalori azaltma, egzersiz ve sağlıklı beslenme kombinasyonu yoluyla kademeli kilo kaybıdır.
Genel olarak yağlı karaciğer hastalığına yönelik diyet şunları içerir:
- Meyve ve sebzeler gibi
- Baklagiller ve tam tahıllar gibi yüksek lifli bitkiler
- İlave şeker, tuz, rafine karbonhidratlar ve doymuş yağ oranı yüksek olanlar da dahil olmak üzere belirli yiyecek ve içeceklerin alımını önemli ölçüde azaltmak
- Sınırlı alkol
NAFLD’li kişiler için genellikle lif, protein ve doymamış yağlar açısından zengin, besin açısından yoğun, tam gıdaya dayalı bir diyet önerilir.
Karaciğer Yağlanması Azaltmak İçin Öneriler
Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığına yönelik henüz tıbbi bir tedavi bulunmuyor. Bu, sağlıklı bir diyet yemenin ve düzenli egzersiz yapmanın, karaciğer hasarının başlamasını önlemenin veya karaciğer hastalığını erken evrelerde tersine çevirmenin en iyi yolu olduğu anlamına gelir. İnsanların yerine sağlıklı beslenme, egzersiz ve bol miktarda kaliteli uyku almayı içeren yaşam tarzı değişikliklerine odaklanmaları gerekmektedir.
Karaciğer Yağlanması Diyeti Nasıl Yapılır?
Diyetisyenler karaciğer hastalarına Akdeniz diyetini önermektedir. Akdeniz diyeti, sağlıklı bir diyetten beklediğiniz her şeyi içerir: daha fazla meyve ve sebze, daha fazla tam tahıl, daha fazla fındık ve baklagiller, yağsız et, daha az kırmızı et ve daha az tatlı/ilave şeker.
Karaciğer Yağlanması Olan Kişiler Ne Yemeli?
- Kahve anormal karaciğer enzimlerini düşürmeye yardımcı olur: Günlük bir fincan kahveniz karaciğerinizi NAFLD’ye karşı korumaya yardımcı olabilir. Düzenli kahve tüketiminin NAYKH gelişme riskinin azalmasıyla ilişkili ve hâlihazırda NAYKH tanısı almış kişilerde karaciğer fibrozunun ilerleme riskinin azalmaktadır. Kahve aynı zamanda karaciğer hastalıkları riski taşıyan kişilerde anormal karaciğer enzimlerinin sayısını da düşürüyor gibi görünüyor.
- Karaciğer yağlanmasını önlemek için yeşillikler: yeşil yapraklı sebzeler, ıspanak özellikle karaciğer yağlanmasında tedaviye yardımcı olabilir. Yeşil yapraklı sebzelerdeki nitrat ve farklı polifenoller NAYKH riskini özellikle azalttımaktadır.
- NAFLD riskini azaltmak için fasulye ve soya: Diyet ve karaciğer hastalığına ilişkin bilimsel bir genel bakış, mercimek, nohut, soya fasulyesi ve bezelye gibi baklagillerin yalnızca besleyici açıdan yoğun gıdalar değil, bununla birlikte bağırsak sağlığına iyi gelen dirençli nişastalar da içerdiğine işaret ediyor. Soyanın pozitif etkisinin sebebi, trigliserit düzeylerini düşürmeye yardımcı olma ve muhtemelen iç organlarda yağ birikmesine karşı koruma sağlama yeteneğiyle tanınan β-konglisinin proteinini yüksek oranda içermesidir.
- Enflamasyonu ve yağ seviyelerini azaltmak için balık: Somon, sardalya, ton balığı gibi omega-3 yağ asitleri bakımından zengin balıklar tüketilmelidir. Araştırma, omega-3 takviyesinin, karaciğer yağını azaltarak, koruyucu HDL kolesterolü artırarak ve trigliserit düzeylerini düşürerek NAYKH hastalarına fayda sağlayabileceğini öne sürüyor.
- Lif açısından tam tahıllar: Yulaf gibi tam tahıllı, lif açısından zengin gıdalar, NAYKH ile ilişkili hastalık riskinin azalmasıyla ilişkilidir. trigliserit seviyelerinin azaltılmasına yardımcı olabilmektedir.
- Enflamasyonu azaltmaya yardımcı olan kuruyemişler: Fındık gibi kuruyemişler açısından zengin bir diyet, azalmış inflamasyon, insülin direnci, oksidatif stres ve daha düşük NAYKH prevalansı ile ilişkilidir.
- Karaciğer hasarının belirteçlerini azaltmak için zerdeçal: Zerdeçaldaki aktif madde olan yüksek dozda kurkumin, NAFLD’li kişilerde karaciğer hasarı belirteçlerini azaltabilir. Yağlı karaciğer hastalığı olan kişilerde anormal derecede yüksek olan iki enzim olan serum alanin aminotransferaz (ALT) ve (AST) aspartat aminotransferaz seviyelerini azaltabilmektedir.
- Antioksidanlar için ay çekirdeği: Ayçiçeği tohumları, NAYKH tedavisinde sıklıkla kullanılan (takviye yoluyla) bir antioksidan olan E vitamini bakımından özellikle yüksektir.E vitamini tüketiminizi doğal yollarla artırmak istiyorsanız ayçiçeği çekirdeği iyi bir başlangıç noktasıdır.
- Doymamış yağ alımını artırın: Tereyağı, yağlı et parçaları, sosisler ve kurutulmuş etler gibi doymuş yağ kaynaklarını avokado, zeytinyağı, fındık ezmesi ve yağlı balık gibi doymamış yağ kaynakları ile değiştirmek NAFLD’li kişiler için yararlı olabilir. Doymamış yağ içeren, minimum düzeyde işlenmiş bütün gıdalara odaklanır. Aynı zamanda sebze, meyve ve baklagiller açısından da zengindir ve bunların tümü toplam kolesterolü düşürmeye yardımcı olur.
- Sarımsak genel sağlığı iyileştirir: yağlı karaciğer hastalığında vücut ağırlığını ve yağ miktarını azaltmaya yardımcıdır.
Karaciğer Yağlanmasında Yasak Yiyecekler?
Karaciğer yağlanmasında diyetisyeniniz bazı yiyecekleri kısıtlar veya tüketimlerini sınırlayabilir. Bu gıdalar kilo alımına, kan yağlarını ve kan şekerinin yükselmesine neden olabilir.
Tüketilmemesi ve sınırlanması gereken yiyecekler:
- Alkol: Alkol, yağlı karaciğer hastalığının önemli bir sebebidir.
- Basit şeker: Şeker, kurabiye, gazoz ve meyve suları gibi basit şeker içeren yiyecek ve içeceklerden uzak durulmalıdır. Yüksek kan şekeri karaciğerde yağlanmasına sebep olabilir.
- Ekstra tuz: tuzu fazla tüketmek de karaciğer yağlanmasında önemlidir.
- Kızarmış yiyecekler: yağ içeriği ve kalori açısından yüksektir.
- Basit karbonhidratlar: Beyaz ekmek gibi lif eksikliği olan basit karbonhidratlar kan şekerini tam tahıllar gibi lifli gıdalara göre daha fazla yükseltebilir.
- Kırmızı et: doymuş yağ bakımından zengindir.
- Yağlar: tereyağı, kuyruk yağı, margarin iç yağ tüketilmesi sakıncalı yağlardır.
1 Haftalık Örnek Karaciğer Yağlanması Diyet Listesi
İşte tipik bir günlük örnek bir liste aşağıda verilmiştir. Haftalık bir menü oluşturmak için bu örnek menüden yararlanabilirsiniz.
Yemek Menüsü
Kahvaltı
- 2 dilim az yağlı peynir
- Çeyrek avokado
- 1 fincan yeşil çay
- 2 dilim tam tahıllı ekmek
Ara Öğün
- 1 meyve
- 2-3 ceviz
Öğle yemeği
- Bol yeşillikli mevsim salatası
- 100 ızgara tavuk
- 1 küçük fırında patates
- 1 bardak ayran
Ara öğün
- Dilimlenmiş elma üzerine 1 yemek kaşığı fıstık ezmesi
Akşam Yemeği
- Nohut eklenmiş yeşillik salatası
- Sebze yemeği
- Yoğurt (az yağlı)
- 1/2 bardak pişmiş kinoa
Sıkça Sorulan Sorular
Karaciğer yağlanması nasıl azaltılır?
Sağlıklı ve az yağlı bir diyet ile düzenli egzersiz ile düzeltilebilir.
Yoğurt yemek karaciğeri temizler mi?
Az yağlı yoğurt tüketilebilir ama genel olarak fazla da tüketilmemelidir.
Maden suyu karaciğere iyi gelir mi?
İçerdiği minerallere göre değişiklik göstermektedir.
Karaciğer yağlanması ne gibi rahatsızlıklara yol açar?
Karaciğer iltihabına neden olur ve bununla birlikte karaciğerde fibrozise, siroz veya karaciğer kanseri gibi daha ciddi kronik karaciğer hastalıklarına da yol açabilir.
Karaciğeri ne temizler?
Karaciğere iyi gelecek sağlıklı gıdalar, bol su ve tüketilmemesi gereken besinler mevcuttur.
Karaciğer hastaları kahvaltıda ne yemeli?
Az yağlı az kolestrollü ve saf karbonhidrat içeren besinlerden uzak durularak besin seçimi yapılabilir.
Karaciğer yağlanmasına iyi gelen takviyeler nelerdir?
E, C, D vitaminleri, Probiyotikler ve omega-3 takviye edilebilir.
Süt karaciğer yağlanması yapar mı?
Süt tek başına karaciğer yağlanması yapmaz, aşırı tüketimi zararlıdır fakat karaciğer yağlanması durumunda az yağlı süt ürünleri tercih edilmelidir.
Karaciğer yağlanması için hangi kan değerleri kontrol edilmeli?
Genel olarak kan yağları ile karaciğer enzimlerine bakılmalıdır. AST, ALT, GGT, kolestrol, trigliserit bazı değerlerdir.
Acı biber karaciğere zararlı mı?
Hayır, zararlı değildir iyi de gelir, fakat yine DE aşırı tüketimden kaçınılmalıdır.
Karaciğer yağlanması kaşıntı yapar mı?
Evet, karaciğer yağlanması, kızarıklık ve kaşıntı yapabilir.
Stres karaciğer yağlanması yapar mı?
Evet, stres, metabolizmayı etkilediğinden karaciğer yağlanmasına da sebebiyet verebilir.
Karaciğer yağlanması sivilce yapar mı?
Evet, sivilce, kaşıntı, kızarıklık ve dökülme gibi bazı cilt sorunlarına sebep olabilir.
Karaciğer yağlanması için maydanoz kürü içilmeli mi?
Doğru ve düzenli bir beslenme programı kürlerden daha etkili ve kalıcı bir çözümdür.
Çekirdek karaciğer yağlanması yapar mı?
Yağlı gıdaların tüketimine dikkat etmek, sınırlamak gerekebilir.
Enginar karaciğer yağlanması için iyi mi?
Evet, enginar antioksidan içeriği ile iyi gelir, tüketilebilir.
Hamilelikte karaciğer yağlanması bebeğe zarar verir mi?
Karaciğer yağlanmasının ilerlemesi, hormonsal bazı değişiklikler ile bebeğe rahatsızlık verebilir, dikkat edilmelidir.
Karaciğer yağlanması mide bulantısı yapar mı?
Kişiden kişiye belirtileri değişebilir, bazı durumlarda mide bulantısı görülebilir.
Karaciğer yağlanması şişkinlik yapar mı?
Evet, hazımsızlık, ödem ve şişkinlik yapabilir.
Kabak çekirdeği karaciğer yağlanması yapar mı?
Yeteri miktarda tüketimi zarar vermez fakat her şeyin fazlasının zarar olduğu unutulmamalıdır.
Zeytinyağı karaciğer yağlanması yapar mı?
Sağlıklı bir yağdır yeteri miktarda tüketilmelidir.
