İshali Ne Durdurur? İshale İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?

Yumuşak yiyecekler yemek, ishalin daha hızlı geçmesine yardımcı olabilir ve mide rahatsızlığını ve tahrişini önleyebilir. “Muz, pirinç, elma püresi, kızarmış ekmek” anlamına gelen ishal diyetini uygulayabilirsiniz. Bu diyet aynı zamanda dışkının sertleşmesine de yardımcı olur.

İshalinizin alerjilerden, gıda zehirlenmesinden veya irritabl bağırsak sendromu gibi kronik bir durumdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, diyet ve ishal arasında karmaşık bir bağlantı vardır. Sindirim sistemini etkileyen uzun süreli rahatsızlıklarınız olsa bile yedikleriniz konfor seviyenizi etkileyebilir. Bir ishal atağı geçirdiğinizde, yediğiniz bazı yiyecekler sindirim sisteminizin tekrar yoluna girmesine yardımcı olabilir. Diğer gıdalar semptomlarınızı uzatabilir veya kötüleştirebilir.

İshal (Diyare) Nedir?

İshal, gevşek veya sulu dışkılara neden olan yaygın bir sindirim rahatsızlığıdır. Çoğu insan, mide gribi gibi bir hastalığın neden olabileceği ara sıra ishal yaşar, ancak bazı insanlar, inflamatuar bağırsak hastalığı gibi altta yatan hastalıklar nedeniyle sık sık kronik ishal yaşar.

İster bir virüsün neden olduğu ishal yaşıyor olun, ister daha sık ishal ataklarına neden olan tıbbi bir durumunuz varsa, belirli yiyecekleri çıkararak ve diğerlerine öncelik vererek diyetinizde geçici değişiklikler yapmak semptomlarınızı iyileştirmenize yardımcı olabilir. Her biri farklı nedenlere sahip olan birkaç farklı ishal türü olduğunu anlamak önemlidir. İshale bir enfeksiyon, altta yatan bir tıbbi durum, bazı ilaçlar ve kemoterapi gibi tıbbi tedaviler neden olabilir.

Akut İshal: Akut ishal genellikle sadece birkaç gün sürer. Gıda zehirlenmesi genellikle sebeptir, ancak diğer etkenler (grip, parazitler ve hatta bazı antibiyotikler ve diğer ilaçlar) sizi en yakın tuvalete koşmaya sevk edebilir. Yiyecek veya suyun kontamine olduğu yeri oradakiler hiç etkilenmese bile ziyaret ediyorsanız gezgin ishaline yakalanabilirsiniz.

Kronik ishal: 4 hafta veya daha uzun süreli gerçekleşir. Crohn, çölyak, ülseratif kolit ve irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi birçok ciddi hastalığın göstergesi olabilir. Aynı zamanda tedavisi gerçekleşmemiş bir enfeksiyon veya parazitten de kaynaklanabilir. Kronik ishal durumunda mutlaka sağlık uzmanınızla görüşün.

Dehidratasyon: Tükettiğinizden daha fazla sıvı kaybettiğinizde ve vücudun normal işlevlerini yapmak için suya ve diğer sıvılara yeteri kadar sahip olmadığı durumlarda görülür. Kaybedilen sıvı yerine koyulmadığında vücut susuz kalır. Dehidrasyonun nedenlerinden bazıları şiddetli ishal ve kusmadır.

İshal Belirtileri Nelerdir?

İshalin temel belirtisi günde 3 veya daha fazla gevşek ve sulu dışkılamadır. İshal durumunda aşağıdaki belirtiler görülebilir:

• Tuvalete acil çıkma ihtiyacı
• Karında kramp ve ağrı
• Bağırsak hareketlerinde kontrol kaybı
• Mide bulantısı
• Halsizlik
• Karın ağrısı

Bazı enfeksiyonlar sebebiyle ishal olanlarda aşağıdaki belirtilerden görülebilir:

• Kanlı sulu dışkı
• Ateş, halsizlik ve titreme
• Baş dönmesi
• Kusma
• Dehidrasyon
• Malabsorbsiyon

İshal Nedenleri Nelerdir?

Akut ve inatçı ishal sebepleri kronik ishalden farklı olabilir. Genellikle ishalin nedeni bulmakta zorlanılır. Çoğu zaman ishal 4 gün içinde geçer ve sebebini bulunmasa da olur.

Akut ve inatçı ishalin en çok görülen sebepleri:

Enfeksiyonlar: İshale neden olan 3 enfeksiyon türü vardır:

Viral enfeksiyonlar, Norovirüs, rotavirüs gibi birçok virüs ishale neden olur. Viral gastroenterit, akut ishalin en sık görülen nedenlerindendir.

Bakteriyel enfeksiyonlar: Campylobacter, E. coli, Salmonella gibi çeşitli bakteri türleri kontamine yiyecek ya da su yoluyla vücudu etkileyebilir ve ishale sebep olabilir.

Parazit enfeksiyonları: Parazitler vücudunuza yiyecek veya su yoluyla girebilir ve sindirim sisteminize yerleşebilir. Sindirim sisteminde yiyecek ve içeceklerle yayılan enfeksiyonlara gıda kaynaklı hastalıklar denir. 2 haftadan uzun ve 4 haftadan kısa süren enfeksiyonlar kalıcı ishale neden olabilir.

Gezgin ishali: Dış bağlantı, bakteri, virüs veya parazitlerle kontamine olmuş herhangi bir gıda maddesi veya içme suyunun tüketilmesi ile gerçekleşir. Gezgin ishali çoğunlukla akuttur. Fakat bazı parazitler normalden daha uzun süren ishale sebebidir.

İlaçların yan etkileri: Birçok ilaç ishale neden olabilir. İshale neden olabilecek ilaçlar arasında antibiyotikler, magnezyum içeren antiasitler ve kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar yer alır.

Kronik ishalin en yaygın nedenleri:

Enfeksiyonlar, besin alerjileri ve gıda intoleransları, sindirim sistemi sorunları, bazı ameliyatlar ve uzun süre ilaç kullanımı kronik ishal sebepleri olabilir.

Enfeksiyonlar: İshale neden olan bakteri ve parazitlerden kaynaklanan bazı enfeksiyonlar tedavi olmaksızın hızla kaybolmaz. Ayrıca, bir enfeksiyondan sonra insanlar, laktoz gibi karbonhidratları veya inek sütü, süt ürünleri veya soya gibi gıdalardaki proteinleri sindirmede sorun yaşayabilir. Karbonhidratları veya proteinleri sindirme sorunları ishali uzatabilir.

Gıda alerjileri ve intoleransları: İnek sütü, soya, tahıllar, yumurtalar ve deniz ürünleri gibi gıdalara karşı alerjiler kronik ishale neden olabilir. Laktoz intoleransı, süt veya süt ürünleri içeren yiyecekleri yedikten veya sıvıları içtikten sonra ishale neden olabilecek yaygın bir durumdur. Fruktoz intoleransı, fruktoz (meyvelerde, meyve sularında ve balda bulunan bir şeker) içeren yiyecekleri yedikten veya sıvıları içtikten sonra ishale neden olabilecek bir durumdur. Fruktoz, yüksek fruktozlu mısır şurubu adı verilen tatlandırıcı olarak birçok yiyecek ve alkolsüz içeceğe eklenir.

Sorbitol, mannitol ve ksilitol gibi şeker alkolleri bazı kişilerde ishale neden olabilir. Şekersiz şekerler ve sakızlar sıklıkla bu şeker alkollerini içerir.

Sindirim sistemi sorunları: Kronik ishale neden olabilecek sindirim sistemi sorunları şunları içerir:

• Crohn hastalığı
• Çölyak hastalığı ve glüten toleransında bozukluk
• İrritabl bağırsak sendromu ve diğer fonksiyonel gastrointestinal (GI) bozukluklar
• İnce bağırsakta bakteriyel aşırı çoğalma
• Ülseratif kolit
• Karın cerrahisi

Uzun süreli ilaç kullanımı: Uzun süre kullanılması gereken ilaçlar, kronik ishale neden olabilir. Antibiyotikler gibi bazı ilaçlar, normal bağırsak florasını değiştirebilir ve kronik ishale neden olabilen bir bakteri olan Clostridioidesdifficile ile enfeksiyon olasılığınızı artırabilir.

İshal Tedavisi Nasıl Olur?

Tedavi semptomlarınızın süresine, şiddetine ve altta yatan nedene bağlı olabilir. Ancak bazı tedaviler dışkınızı hızla sertleştirmeye ve ishal semptomlarınıhafifletmeye yardımcı olabilir. 2 günden fazla süren ishal ciddi bir sağlık sorununun habercisi olabilir.

1. İshal önleyici ilaç alın: İshal tedavi gerektirmeden kendi kendine kaybolabilir. Doktorunuzun uygun gördüğü medikal tedaviyi uygulayın.
2. Bazı yiyeceklerden kaçının: Bazı gıdalar ve sıvılar dışkınızı daha sıvı hale getirebilir veya bağırsak hareketlerinizi arttırabilir.
3. Probiyotik alın: sindirim sisteminizdeki canlı ve sağlığa yararlı mikroorganizmalardır. Bağırsaklardaki bakteriyel dengesizlik ishalin diğer sebepleri arasındadır. Probiyotik takviyeleri tüketmek veya probiyotik içerikli yiyecekler yemek, yüksek düzeyde iyi bakteri sağlayarak bu dengenin yeniden sağlanmasına yardımcı olabilir. Bu, normal bağırsak fonksiyonunu geri getirebilir ve ishalin süresini kısaltabilir. Diyetisyeninize danışın.
4. Antibiyotikler tedavisi: İshal, kontamine yiyecek veya sudaki bakteri ve parazitlerden kaynaklanabilir. Bu tür ishal, sahipseniz doktorla konuşun.
5. İshal diyetini uygulayın: ishal semptomlarını hafifletmeye yardımcı olmak için kullanın.
6. Dehidrasyona uğramamak için bol sıvı tüketin.

İshali Ne Geçirir?

Diyet değişiklikleri: Bir gıda alerjisi veya duyarlılığından şüpheleniliyorsa hastanın diyetinde değişiklik yapılması gerekebilir. Bazı durumlarda hastanın beslenmelerini ayarlamaları gerekebilir.

İlaç tedavisi: Sebebe bağlı olarak doktor antibiyotik, anti paraziter ilaçlar veya diğer uygun ilaçları reçete edebilir.

İshalken Uzak Durulması Gereken Besinler Nelerdir?

İshal yaşadığınızda veya ishal durumu sona erdiğinde, bazı besinler sindirim sistemi üzerinde kötü etki edebilir ve ishali tekrar başlatır ya da şiddetlendirip uzatabilir. İshal yaşarken kaçınılması gereken bazı besinler aşağıdadır:

• Süt, laktoz ve süt ürünleri (laktoz içerikli paketli ürünler)
• Kızartmalar
• Yağlı yiyecekler
• Sakatatlar
• Margarin
• Kuyruk yağı, tereyağı
• Baharat içerikli yiyecekler
• İşlenmiş gıdalar, katkı maddeleri içerenler
• Yağlı etler
• Yağlı küçük balıklar
• Çiğ sebzeler (salata malzemeleri)
• Soğan
• Kuru baklagiller
• Turunçgiller
• Kayısı, kiraz, incir, erik gibi meyveler
• Alkol
• Kahve ve diğer kafeinli
• Soda ve benzeri gazlı içecekler
• Sorbitol gibi yapay tatlandırıcılar

Bebekler ve Çocukları İshalden Koruma Yöntemleri Nelerdir?

• Bebek ve çocukların sağlıklı beslendiğinden emin olmak gereklidir.
• Bebek ve çocukların el temizliğine özen gösterilmelidir.
• Kıyafet ve oyuncakların temiz ve hijyenik olduğundan emin olmalıdır.
• Salgın döneminde koruyucu tedbirler alınmalıdır.
• Dehidrasyona yönelik tedbirler alınmalıdır.
• Doktorun uygun gördüğü tedavi ile beslenilmelidir. Gıda alerjisi ya da intoleransı var ise o besinlerden kaçınılmalıdır.

İshale İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?

İshal olduğunuzda, yediğiniz ve kaçındığınız yiyecekler daha hızlı iyileşme için kritik öneme sahip olabilir.

• Muz
• Haşlanmış patates
• Beyaz pirinç
• Elma püresi
• Beyaz ekmekten yapılmış yağsız peynir ile tost
• Çubuk kraker
• Grisini
• Yulaf ezmesi
• Haşlanmış sade makarna
• Taze elma suyu

Bu gıdalar yumuşaktır ve lif oranı düşüktür, dolayısıyla sindirim sistemini kötüleştirmezler. Ayrıca bağlayıcıdırlar, bu nedenle dışkının sertleşmesine yardımcı olurlar.

Bol miktarda sıvı içmek, susuz kalmanıza ve kaybedilen sıvıları yerine koymanıza yardımcı olabilir. Şunları deneyebilirsiniz:

• Buz parçalarını emmek
• Yağı alınmış sebze, tavuk veya et suyu
• Tuzlu su
• Vitaminli su
• Açık şekerli çay

İyileşmeye başladıktan sonra çırpılmış yumurta ve pişmiş sebze gibi yiyecekleri tüketmeye başlayabilirsiniz.

Evde Nasıl Oral Rehidratasyon Sıvısı (ORS) Hazırlanır?

Dehidrasyon zamanlarında bazı Oral Rehidratasyon Sıvısı (ORS) örnekleri şu şekildedir:

1 litre su
¾ çay kaşığı sofra tuzu
2 yemek kaşığı şeker
İsteğe bağlı: c vitamini
Ya da
2 ½ bardak sade domates suyu
1 buçuk su bardağı su
1 çay kaşığı tuz
Ya da
4 su bardağı su
1 adet kuru tavuk suyu tableti
¼ çay kaşığı tuz
2 yemek kaşığı şeker

Sıkça Sorulan Sorular

İshale iyi gelen meyveler nelerdir?

İshale en iyi gelen meyve muzdur.

İshale iyi gelen yemekler nelerdir?

Pirinç lapası, yağsız makarna, haşlanmış patates, yağsız beyaz et ve yoğurt ishale iyi gelebilir.

Salatalık ishale iyi gelir mi?

Salatalık, gaz yapıcı bir besindir. Dolayısıyla ishal durumunda tüketilmesi, kötü etki yaratabilir.

Kayısı ishale iyi gelir mi?

Kayısı, ishale iyi gelmemekle beraber ishal şiddetini arttırır.

Yetişkinlerde ishali ne geçirir?

Muz, haşlanmış patates, yoğurt, pirinç lapası iyi gelmektedir.

İshalken kahvaltıda ne yenir?

Beyaz ekmek ve yağsız peynir ile tost, haşlanmış patates, elma suyu ile kahvaltı yapılabilir.

Ekmek ishale iyi gelir mi?

Beyaz ekmek ishale iyi gelebilir. Kepekli ekmek önerilmez.

Muz ishale iyi gelir mi?

Evet, muz ishale iyi gelir.

Susam ishal yapar mı?

Yeteri miktarda susam ishale sebep olmaz ama ishal durumunda kötü etkileyebilir.

İshalken domates yenir mi?

Kabuğu tüketilmeden tüketilmesi sorun yaratmaz, tuz eklenmiş suyu ORS yerine geçebilir.

Kefir ishali keser mi?

Bağırsak florasına yararından dolayı iyi gelebilir.

İshale çay iyi gelir mi?

Çayın ishal durumunda zararı yoktur. İyi de gelebilmektedir.

İshale iyi gelen probiyotikler nelerdir?

Yoğurt, kefir, peynir ishale iyi gelen probiyotikleri bulundurur.

Yulaf ishale iyi gelir mi?

Yulaf, su tutma özelliğinden dolayı ishale iyi gelebilir.

Hangi besinler ishal yapar?

Yağlı besinler, alkol, kafein ve bazı meyveler ishale sebep olabilir.