Potasyum, bir elektrolit olması nedeniyle, yaşam için gerekli olan en önemli elementlerden biridir. Vücudun her hücresinde bulunur ve normal serum düzeyi 3,5-5,0 mmol/l’dir. Hem potasyum eksikliği hem de fazlalığı yeterince sık meydana gelir. Bu nedenle nasıl belirtileri olduğunu bilmek faydalıdır. ‘Potasyum nedir?’ sorusuna cevap verecek olursak vücudumuz için elzem bir element olduğu söylenebilir.
Potasyum Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
Potasyum eksikliği, bazen potasyum açısından zengin gıdalardan kaçınıldığında ortaya çıkar. Ancak çeşitli fizyolojik durumların ve hastalıkların da bir sonucu olabilir. Kronik ishal ve kusma durumunda, potasyum eksiklikleri ortaya çıkabilir. Vücuttaki potasyum eksikliği, anoreksiya hastalarında da sık görülen bir sorundur. Diüretikleri aşırı kullanan kişiler de bu element vücuttan atıldığı için potasyum eksikliği riski altındadır.
Vücutta potasyum eksikliği oluşmasını sağlayan koşullar şunlardır:
- Böbrek hastalığı,
- Konjenital böbrek bozuklukları,
- Adrenal hiperfonksiyon (Addison hastalığı),
- Hipertiroidizm,
- Adrenal hiperplazi,
- Cushing Sendromu,
- ß-mimetics grubundan anti-astım ilaçlarının kullanımı,
- Büyük miktarlarda insülin kullanımı,
- Glukokortikosteroid almak,
- Geniş vücut yanıkları,
- Ağır terleme,
- Meyan kökü tüketimi.
Hiperkalemi nedir sorusunun cevabı, potasyum eksikliğidir. Potasyum eksikliği, oldukça yaygındır. Vücuttaki potasyum eksikliğinin belirtileri, bu elementin düşük serum düzeylerinin derecesine bağlı olarak değişir. Potasyum eksikliği şu şekilde değerlendirilebilir:
- Hafif – serum potasyum seviyesi 3,5 – 3,0 mmol/l arasında,
- Orta – 3,0 – 2,5 mmol/l,
- Şiddetli – 2,5 mmol/l’den az.
Vücutta hafif bir potasyum eksikliği, genellikle, herhangi bir belirtiye neden olmaz. Potasyum seviyesi 3.0 mmol/l’nin altına düştüğünde;
- Genel halsizlik,
- Kas krampları (bazen sadece geceleri),
- Düzensiz kalp atışı,
- Aritmi, Çarpıntı
- Potasyuma bağlı kabızlık
Aşırı potasyum eksikliği ciddi sonuçlar doğurabilir. Şu belirtiler görülebilir:
- Kaslarda aşırı zayıflığı,
- Bağırsakta tıkanıklık,
- Duyusal bozukluklar,
- Kasların ve bağırsakların felci (peristalsis eksikliği),
- Karıncalanma,
- Hipotansiyon,
- Tehlikeli kalp ritim bozuklukları.
Potasyum Eksikliği Tedavisi
Potasyum seviyesi düşükse, doktor tavsiyesi ve reçetesi ile ek takviye alınması önerilebilir. Fazla potasyum olması da ciddi sorunlar doğurabileceğinden yalnızca tıbbi gözetim altında potasyum takviyesi alınmalıdır. Seviyeleriniz çok düşükse, hastanede serum yoluyla da potasyum tedavisi uygulanabilmektedir. Aynı zamanda, diyetisyenle tavsiyesi ile potasyum içeriği yüksek yiyecekler tüketilmesi konusunda bilgi edinebilirsiniz.
Potasyum Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?
Potasyum düzeyinde artış, sık görülen, bir sağlık sorunudur. Kronik böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, şeker hastalığı olan ve bazı ilaçlar kullananlarda potasyum yüksekliği görülebilir.
Potasyum yüksekliği neden olur?
- Adrenal yetmezlik,
- Potasyum takviyelerinin ve ilaçların kullanımında artış,
- Böbreklerden yetersiz atılımı,
- Diyette aşırı potasyum tüketimi,
- Potasyum salınımı yapan tümörler,
- Hemoliz,
- Lösemide hücre bölünmesi,
- Metabolik asidoz,
- Diyabetik ketoasidoz.
Potasyum fazlalığından şüpheleniyorsanız, doktorunuzu görmelisiniz. Potasyumun serum seviyesi şu şekilde ayırt edilir;
- Hafif derece fazlalık (5,5 – 6,0 mmol/l)
- Orta derece fazlalık (6,0 – 6,5 mmol/l)
- Ciddi derece fazlalık (6,5 mmol/l ve üzeri)
Fazla potasyumun belirtileri ile aynı belirtiler farklı nedenlerle görülebilir. Aşırı potasyum belirtileri şunları içerir:
- Zayıflık,
- Baş dönmesi,
- Denge kuramama,
- Kaslarda güçsüzlük,
- Ayağa kalkmada zorluk,
- Merdiven çıkamama,
- Hızlı yorulma,
- Alt ekstremite kaslarının felç olması,
- Nefes darlığı,
- Yavaş kalp atış hızı,
- Kan potasyum seviyelerinde hızlı bir artış ile kalp atış hızı durabilir.
Potasyum Yüksekliği Tedavisi
Yüksek potasyumunuz şiddetli ise hemen tedavi görmelisiniz. Bu tedavi, potasyum bağlayıcı kullanmak ya da diyaliz yapmak olabilir. Ancak çok yüksek değilse, diyetinizde değişiklikler yaparak potasyum seviyenizi düşürebilirsiniz.
Yemek için güvenli potasyum bakımından düşük yiyecekler:
- Elma, kiraz, çilek ve greyfurt
- Yeşil fasulye, patlıcan, lahana, bezelye, mantar
- Yumurta, tavuk, konserve ton balığı ve et
- Bazı tahıllar
- Su, çay, kahve
Potasyumun Vücudumuza Faydaları Nelerdir?
Düzenli potasyum alımının faydaları şunlardır:
- Sağlıklı kan basıncını korumaya yardımcı olur: Potasyumun sodyum ile simbiyotik bir ilişkisi vardır. Basitçe söylemek gerekirse, sodyum kan basıncını yükseltirken, potasyum düşürür. Sağlıklı kan basıncını normal sınırlar içinde tutmanızı sağlayan, doğru dengeyi sağlamaktır.
- Sağlıklı kan şekeri seviyelerini dengelemeye yardımcı olur: Potasyum, vücudunuzda insülin üretimi ve salınımı için gereklidir. Yeterli potasyum alamıyorsanız, vücudunuz yeterince insülin üretemeyebilir.
- Kalp damar sağlığına destek olabilir: Kardiyovasküler sağlık, yaşam kaliteniz ve uzun ömürlülüğünüz için hayati derecede önemlidir. Potasyum açısından zengin bir diyet, kalp sağlığını destekleyebilir.
- Sağlıklı bir sinir sistemi için gereklidir: Sinir uyarıları, sodyum ve potasyum iyonları arasındaki ilişki tarafından üretilir. Hücrelere giren sodyum iyonları ve dışarı çıkan potasyum iyonları. Bu nedenle, potasyum seviyenizdeki bir düşüş, vücudunuzun sinir uyarısı oluşturma yeteneğini olumsuz etkileyebilir.
- Kas ve kalp kasılmalarını düzenlemeye yardımcı olur: Kas ve kalp kasılmalarınız sinir sisteminizin bir işlevidir. Yeterince potasyum almak, sinir sisteminizin sağlıklı çalışması ve buna bağlı olarak kas ve kalp kasılmalarının düzenlenmesi için hayati önem taşır.
- Kemik sağlığını destekleyebilir: Potasyum açısından zengin diyetler, idrar yoluyla atılan kalsiyumu azaltarak kemik yapısını ve sağlığını desteklemektedir.
- Sıvı dengesini sağlar: Potasyum, kan plazmasının yanı sıra, hücrelerin içinde ve dışında, sağlıklı sıvı dengesini destekler. Vücutta uygun sıvı seviyelerini korumak için kalsiyum, magnezyum ve sodyum gibi diğer elektrolitlerle birlikte çalışır. Potasyum, vücutta fazlalığı atabilen böbrekler tarafından düzenlenir; ancak, vücut, sağlıklı işlevi desteklemek için günlük minimum miktara ihtiyaç duyar.
- Sağlıklı bir sindirim sistemini destekler: Potasyumun belki de en önemli faydalarından biri de sindirim sistemini destekliyor oluşudur. Bunu, sindirim ve besinlerin parçalanması için gerekli olan hidroklorik asidin salgılanmasını uyararak yapar. Hidroklorik asit, proteinlerin ve mineraller gibi sindirilmesi daha zor diğer mikro besinlerin uygun şekilde parçalanması için özellikle önemlidir.
Günlük Potasyum İhtiyacı Ne Kadardır?
Ulusal Böbrek Vakfı’na göre, düşük potasyum içeren bir beslenme programı yaklaşık 2.000 mg potasyum içerebilir. Besin porsiyonlarında 200 mg ve daha az potasyum bulunması, o besinin düşük potasyumlu olarak değerlendirilmesine yol açar.
Potasyum İçeren En Zengin Gıdalar?
Birçok taze meyve ve sebze, potasyum açısından zengindir. 100 gr’dan fazla potasyum içeren ve potasyum bakımından zengin besinler şu şekilde listelenebilir:
- Muz: 358 mg
- Portakal: 181 mg
- Kavun: 267 mg
- Kayısı: 259 mg
- Greyfurt: 135 mg
- Kuru Erik: 732 mg
- Kuru Üzüm: 749 mg
- Hurma: 656 mg
- Ispanak: 558 mg
- Brokoli: 31 6mg
- Patates: 421 mg
- Tatlı Patates: 337 mg
- Bezelye: 244 mg
- Mantar: 318
- Fasulye: 1390 mg
- Kabak: 261 mg
- Salatalık: 147 mg
- Patlıcan: 230 mg
- Süt: 150 mg
- Fındık: 680 mg
- Çikolata: 560 mg
- Kepekli Ekmek: 223 mg
- Bulgur: 410 mg
Sıkça Sorulan Sorular
İdrarda potasyum yüksekliği önemli midir?
Doktorunuza danışmanız gereklidir.
Potasyum yüksekliği ölüm riskini artırır mı?
Kanınızda çok fazla potasyum olması, kalp krizine veya ölüme bile neden olabilir.
Potasyum değeri kaç olmalı?
Bir yetişkin için normal potasyum seviyesi 5,5 mmol/L civarında olmalıdır.
Potasyumun eksikliğinde görülen hastalıklar nelerdir?
Cushing Sendromu, Gitelman Sendromu, Barter Sendromu, Fanconi Sendromu, Liddle Sendromu gibi sendromlar görülebilmektedir.
Bebeklerde potasyum yüksekliği önemli midir?
Hiperkalemi bebeklerde yaşamı tehdit eden bir durumdur ve tedavi edilmezse ölümcül aritmilere ve ölüme yol açabilir.
Çok su içmek potasyumu düşürür mü?
Aşırı su içmek vücudunuzdaki potasyum iyonlarını azaltabilir ve hipokalemiye yol açabilir.
En çok potasyum içeren meyve nedir?
Muz ve kuru meyveler yüksek potasyum içerirler.
1 adet muzda ne kadar potasyum var?
Yaklaşık 360 mg potasyum bulunmaktadır.
Kahve potasyum bakımından zengin mi?
Kahve, potasyumca zengin bir içecek değildir.
Yumurtada potasyum var mı?
Fazla potasyum içermeyen yumurta, yaklaşık 125 mg potasyuma sahiptir.
Potasyum yüksekliğinde yenmemesi gerekenler nelerdir?
Muz, fındık, fasulye, ıspanak, çikolata gibi yiyecekler potasyumdan yüksektir. Listeye başka besinlerde eklenebilir.
